Mijn broertje werd geboren met zuurstofgebrek en raakte hierdoor gehandicapt. Op dat moment wist men niet of hij zou blijven leven of hoe ernstig de handicap zou zijn. Daar zat mijn vader met vier kleine kinderen, waarvan de moeder net is overleden, en die ook niet weet of de pasgeboren baby blijft leven. Instanties bemoeiden zich met de situatie en wilden de kinderen uit huis plaatsen. Mijn vader kwam er door in de overlevingsstand.
Ik, als oudste kind van het gezin, wist mij geen raad en kwam ook in een overlevingsstand terecht. Zonder mijn moeder, die alles voor mij was, moest ik alleen verder leven. Op mijn vader kon ik niet rekenen, want die was zichzelf en mijn broertje aan het redden. Ik kon bij niemand terecht met mijn verdriet en gevoel en heb alle pijn heel diep weggestopt. Ik was alleen. Heel erg alleen.
Binnen een jaar is mijn vader opnieuw getrouwd met een vrouw die de zorg voor mijn broertje op zich wilde nemen. Zij heeft alles wat zij had achter zich gelaten en is in ons gebroken gezin gestapt om ons te helpen. Dit heeft zij heel goed gedaan, maar ik had persoonlijk meer nodig dan alleen zorg. Ik had liefde, aandacht en geborgenheid nodig. Er was een grote leegte in mijn leven ontstaan. Ik moest vechten tegen alles en iedereen om maar iets gehoord te worden, maar ik kon het niet. Ik was pas zeven jaar. In de jaren daarna moest ik mijn vader helpen in zijn bedrijf. Ik moest als klein kind naast hem gaan staan om alles draaiende te houden. Ik moest al volwassen zijn, wat ik als kind niet aankon. Ik werd niet begrepen en had nog veel verdriet van het overlijden van mijn moeder en de leegte die was ontstaan. Ook kon ik niet wennen aan mijn tweede moeder. (Wij moesten haar 'moeder' noemen omdat zij haar plaats had ingenomen en ze inmiddels getrouwd waren.) Ondanks haar goede zorg had ik geen fijne band met haar.
Omdat ik niet goed in de voetsporen van mijn vader kon lopen en niet begrepen werd, ben ik van de lagere school gehaald en naar een andere school gestuurd voor moeilijk opvoedbare kinderen. Ik voelde mij hierdoor, zoals al zo vaak, weer afgewezen door mijn vader. Ik kon het al nooit goed doen en dan kwam dit er nog overheen. Op die school voelde ik mij niet thuis en heb hier een hele nare tijd gehad. Ik ben er meerdere keren misbruikt en geslagen door een leraar en leerlingen. Wat een verschrikkelijke tijd was dat.
Na anderhalf jaar kon ik naar de LTS in ons dorp en hier kreeg ik aansluiting met de groep waarin ik zat. Hier ben ik langzaam wat opgekrabbeld en kreeg ik iets meer zelfwaardering. Wel bleef mijn hele verleden weggestopt en stond niet aan. Soms vertelde ik een deel van mijn verhaal, maar het was nooit echt mijn verhaal. Altijd het verhaal van iets anders. Op die manier beschermde ik mijzelf tegen de pijn.
Nu, meer dan vijftig jaar later, ben ik door verschillende nare omstandigheden in mijn leven tot het inzicht gekomen dat ik altijd alles wegstop en alleen maar doordender. Nooit echt rust in mijn leven en op de automatische piloot doorgaan. Dit heb ik van vroeger uit mezelf aangeleerd, net als nog veel meer dingen. Hier moet ik van af om minder belasting te krijgen in mijn leven. Ik moet aan mijn verwerking beginnen.
Mijn tweede moeder is inmiddels overleden toen ik tot dit inzicht kwam en naar mijn huisarts ging met mijn verhaal. Zij heeft mij doorverwezen naar een praktijkondersteuner. Die heeft mijn verhaal aangehoord, maar hier kreeg ik niet het gevoel verder te komen. Ik ben teruggegaan naar de huisarts en heb haar gevraagd om naar een psycholoog door te verwijzen. Ik heb op internet gezocht en ben uiteindelijk bij praktijk 'Uit de Plooi' van Annelies terechtgekomen. Na mijn verhaal bij haar verteld te hebben, adviseerde ze mij om in een praatgroep van mannen te gaan. Eerst voelde ik hier niet veel voor, omdat ik dacht dat ik dan minder tijd voor mezelf kreeg. Ik moest dit gaan verwerken en weer door. Uiteindelijk blijkt nu dat ik hierin geen gelijk had en dat de mannengroep juist heel erg helpend is, omdat je ook dingen van andere mensen te horen krijgt en jezelf kunt spiegelen aan wat zij vertellen. Vooral dit is heel confronterend, en omdat het precies niet om jou gaat, raakt het je anders dan wanneer het over jezelf gaat. Bij het verhaal van een ander kun je aan jezelf voorbij gaan en komt het veel meer binnen als je dit op jezelf spiegelt. Een absolute meerwaarde dus.
Ik kreeg van Annelies de opdracht om mensen op te zoeken die mijn moeder vroeger gekend hebben. Ik moest met hen in gesprek gaan over wie mijn moeder precies was en waar ze van hield. Ik vond dit heel moeilijk omdat ik bijna niemand kende en veel mensen na vijftig jaar al zijn overleden. Ik heb mijn schroom aan de kant gezet en mijn tante gevraagd. Dit was heel moeilijk omdat mijn vader nu een relatie met haar heeft. Ik heb van haar gehoord hoe zij die tijd hebben beleefd en dat mijn moeder een heel lieve vrouw was die midden in de samenleving stond. Dit voelde heel erg fijn en ik kreeg een klein beetje een beeld van hoe ze was. Ik ben verder gaan zoeken en kwam uit bij een vrouw van wie haar man vroeger bij mijn vader heeft gewerkt. Dankzij haar is mijn vader ook aan mijn tweede moeder gekomen. Haar man kon ik niet meer vragen omdat hij overleden was. Van haar kreeg ik veel dingen te horen over hoe het in die tijd was en ook dat mijn moeder een heel lieve, zorgzame moeder was. Ze was een echt mensenmens.
In de mannengroep heb ik deze ervaringen ook verteld en dat voelde fijn. Van Annelies kreeg ik een boek te leen: Verlaat Verdriet. Het boek gaat over volwassenen die op jonge leeftijd een of beide ouders verloren zijn. Ik heb de eerste twee bladzijden gelezen en het boek aan de kant gelegd. Dit was zo confronterend dat ik het niet aankon. Zo dichtbij en compleet over mijn verhaal, terwijl dit over iemand anders ging. Het boek bleef mij aankijken en na een week of vier heb ik het voorzichtig weer opgepakt. Iedere keer een klein stukje lezen en mijn emoties laten gaan. Iedere keer weer de bedroefdheid aanraken en weer proberen los te laten. Steeds meer kon ik het handelen en steeds meer ging ik lezen. Ook op internet heb ik hier dingen over opgezocht. Toen ik het boek uit had, heb ik op Marktplaats hetzelfde boek gekocht voor mijzelf en dit opnieuw gelezen. Alle dingen die confronterend of passend waren, heb ik gemarkeerd als belangrijk. Hierna heb ik een ander boek gekocht over verlaat verdriet: Het Verwerkingsboek. Hierin kun je lezen en je ervaringen erbij opschrijven. Dit was ook zeer helpend.
Ik houd van fotograferen en heb een mooie serie gemaakt over een oude boer. Met die serie heb ik de titel Bonds Meester Klasse gekregen. Wat mij opviel, was dat ik niet oprecht blij kon zijn over wat ik gepresteerd had. Annelies wees mij erop dat ik dingen niet goed binnen laat komen. Dit was erg confronterend en moeilijk. Heel langzaam heb ik geleerd om dingen te mogen voelen en binnen te laten komen. Ook mijn gezin heeft hier heel erg mee geholpen om dit te laten zien. Ik kan nu dingen voelen en heb meer eigenwaarde gekregen. Wel is het moeilijk om hier een goede weg in te vinden, maar dat komt goed.
Met die fotoserie had ik een expositie bij een groot evenement en hier kwam een vrouw op mij af die zei dat ze mij van vroeger kende. Het bleek mijn kleuterjuf te zijn geweest. Ook zij had mijn moeder gekend en vertelde dat ik vroeger een heel lief, rustig jongetje was geweest. Ik wist niet wat ik hoorde en raakte geëmotioneerd. Dit kende ik niet van mijzelf, omdat mijn beeld van mijzelf altijd was dat ik niets waard was en niets kon. Nu weet ik inmiddels dat dit het beeld van mijn vader over mij is, maar ik heb hem altijd geloofd omdat ik niet anders wist en wat hij zei was zo. Ook dit komt van vroeger, tijdens mijn opvoeding. Ik heb mij bij deze juf uitgenodigd om over mijn verleden te praten en hier heb ik een paar foto’s mogen inzien van mijn kleuterschooltijd. Zij vertelde ook dat mijn moeder ons altijd naar school bracht en in verschillende commissies op school actief was. Ze was een lief mensenmens, kreeg ik weer te horen. Dit raakte mij diep en ik ben trots op mijn moeder. Van de foto’s heb ik een foto mogen maken met mijn mobiel. Ze vertelde mij dat ze nog contact had met een andere juf die ik ook had gehad. Ze ging haar meteen bellen en na een goed kwartier zat ik met twee juffen aan tafel te praten over mijn verleden. Hoe mooi is dat. Ik kreeg steeds iets meer informatie over hoe mijn moeder vroeger was en hoe ik zelf ook was. Het beeld over mijzelf verandert ook langzamerhand door dit soort gesprekken.
Thuis in mijn eigen gezin kan ik fijn praten over mijn verleden. Ze houden mij geregeld spiegels voor of laten mij dingen voelen. Uit een van die gesprekken kwam ook de vraag of er niet nog foto’s zijn van vroeger. Ik heb mijn zus gevraagd en het bleek dat zij nog een verwerkingsboekje had van mijn tante, de zus van mijn moeder, van toen mijn moeder was overleden. Ik heb hiervan foto’s gekregen en kreeg langzaam een beeld van hoe mijn moeder vroeger was. Wat die foto’s met mij deden is onbeschrijfelijk. Ik zag een gewone vrouw die met beide benen op de grond stond en actief was, midden in de samenleving. Ze heeft een fijne, onbezorgde jeugd gehad en was een gewoon iemand tussen alle andere mensen. Een foto van haar waarop ze haar schoenen poetst. Hoe gewoon, maar voor mij zo bijzonder. Ze heeft geleefd en ik mag dit nu zien. Van deze foto’s heb ik een eigen fotoalbum gemaakt.
Over de ervaringen op die nare school heeft Annelies ook fijn geholpen. Ik heb de beladen plaatsen van die school een aantal keren bezocht. Een keer alleen, een keer met een ander persoon en een keer met mijn vrouw. Op advies van Annelies heb ik de keren dat er een persoon mee was de plaatsen waar de nare dingen gebeurd zijn opgezocht en hier mijn ervaringen verteld aan die persoon. Heel heftig was dit maar ook heel helpend. Hiernaast heb ik op die plaatsen foto’s gemaakt voor mijn verwerking. Ook dat heeft verlichting gegeven omdat je jezelf kwetsbaar terug ziet.
In de mannengroep was iemand die ook met rouw bezig was. Heel inspirerend en mooi wat hij deed. Door dit te zien en op aansporing van Annelies heb ik mijn zusjes en broertje gevraagd om onze moeder te herdenken en samen een roos op het graf te leggen op haar 50 jarige sterfdag. Het was moeilijk om de familie hiervoor te porren maar uiteindelijk stemde iedereen hier mee in. Bij het graf was een heel fijn maar ook moeilijk moment. Ik heb het woord genomen en dingen die ik had opgeschreven uitgesproken naar onze moeder en mijn zussen en broertje. Er werden hierna hele dierbare dingen tegen elkaar gezegd die wij nog nooit naar elkaar hadden uitgesproken. Dit was heel helpend in mijn verwerking.
Wat ik al eerder vertelde is dat ik graag fotografeer. Ik deed een mentorcursus en vertelde dat ik bezig was met de verwerking van mijn jeugd. Ik kreeg de opdracht om dit traject te fotograferen. Ik vond dit heel erg moeilijk en wist niet wat ik moest doen. In de mannengroep was Annelies ook heel enthousiast en hierdoor kreeg ik wel het gevoel dat ik dit zeker moest doen. Na veel proberen ben ik uiteindelijk mijzelf gaan fotograferen in al mijn trauma’s en verwerkingsmomenten. Ik heb mijzelf kwetsbaar opgesteld en dit vastgelegd met de camera. Het erover nadenken was moeilijk. Hoe zet je jezelf op de foto in verschillende situaties? Het uitvoeren ging mij gemakkelijk af, maar jezelf terugzien in die situatie op een foto of op de pc was erg moeilijk. Ik zag mijzelf kwetsbaar en voelde dit in de diepste van mijn vezels. Wat ben ik hierin diep gegaan. Wat was dit moeilijk, maar achteraf o zo helpend. Toen de serie af was, heb ik het in de groep laten zien. Ik moest ze op de grond neerleggen en iedereen moest er een voor een langs lopen en een foto uitkiezen die hem een bepaald gevoel gaf over zichzelf uit zijn verleden. Wat was het stil in de groep. Echt muisstil, dat het haast eng was. Uiteindelijk had iedereen een foto uitgezocht en mocht zijn verhaal vertellen over zichzelf naar aanleiding van die foto. Dit was ook heel heftig, omdat iedereen een andere foto had uitgekozen en iedereen een eigen belevenis bij zijn uitgekozen foto had. Wat ik hieruit gehaald heb is dat iedereen moeilijke tijden in zijn leven heeft en dat mijn foto’s hierin verbinden en mensen terug kunnen brengen naar hun eigen gebeurtenissen. (Misschien kan ik andere mensen aanzetten om hun gevoelens te verwerken.)
Aan het einde van de mentorcursus kon iedereen zijn gemaakte foto’s aan de fotoclub laten zien. Ik heb ervoor gekozen dit ook te doen, omdat het resultaat mij erg heeft geholpen. Mijn verhaal vertellen met behulp van de foto’s was erg moeilijk, maar het gaf ook een soort opluchting. Het voelde bevrijdend en later kreeg ik van mensen te horen dat ze ook iets naars hadden meegemaakt en dat ze het fijn vonden dat ik hier open over was. Het zette andere mensen aan om na te denken en in gesprek te gaan met hun naasten. Dat men dit met mij deelde vond ik heel fijn en ik ben hen dankbaar voor hun delen. Er kwamen zelfs mensen naar mij toe die vertelden dat ze ook iets naars hadden meegemaakt en dat ze hiermee aan het werk zijn gegaan.
Heel mijn leven heb ik gevochten voor erkenning en waardering van hem naar mij. Dit heb ik nooit echt gekregen en hier was ik boos en verdrietig over. Op advies van Annelies heb ik mijn strijd en gevoelens in een schrift op geschreven. Het schrift is helemaal vol gepend. In de groep heb ik dit verteld en ik vernam de boosheid. Ik moest met een mattenklopper op een kussen slaan en mijn kwaadheid uit schreeuwen. Ik ben helemaal los gegaan op het kussen en de mattenklopper helemaal fijn geknepen. Annelies ontdekte bij deze oefening dat ik ook nog angst had voor mijn vader. Nu ik hierop terug kijk ben ik veel van mijn kwaadheid kwijt en over mijn angst heen gestapt.
Nu ik zo ver ben gekomen heb ik het lef gehad om mijn vader te vertellen dat ik met mijn verwerking bezig ben. Ik heb hem gevraagd of hij nog iets had van mijn moeder. Na veel aarzelen kwam hij een aantal weken later met een doos vol met foto’s en negatieven. Deze mocht ik inzien en ik heb alles digitaal gemaakt en gedeeld met de rest van de familie. Ineens had ik een grote inkijk in mijn moeders leven en er zaten zelfs foto’s van mij en mijn vader bij. Dit heeft mij geholpen om een ander beeld van mijn vader te krijgen als dat ik eerder had. Mijn vader en ik kunnen nu af en toe een fijn gesprek hebben met elkaar.
Wat ik heb meegemaakt is niet niks. Dit is zo en ik kan het niet veranderen. Wel heb ik, door mijn strijd aan te gaan, veel geleerd over mijzelf en over hoe het vroeger is geweest. Ik heb andere inzichten gekregen over verschillende dingen. De waarheid van vroeger en van mijn vader hoeft niet altijd de echte waarheid te zijn. Ik heb door mensen te vragen over het verleden en door de gekregen foto’s inzicht gekregen in wie mijn moeder was. Ze is nu in mijn leven gekomen, ook al is ze al meer dan vijftig jaar geleden overleden. Ze is een deel van mijn leven geworden en dat is onbetaalbaar. Het geeft verlichting in mijn zware last. Ook heb ik andere inzichten gekregen over hoe mijn vader is en waarom hij bepaalde dingen op zijn manier heeft gedaan. Ik kan nu zien dat hij het met zijn gevoel geprobeerd heeft zo goed mogelijk te doen. Ik kon dit eerst niet zien. Dat dit voor mij niet altijd goed heeft uitgepakt is zo en soms moeilijk te bevatten, maar ik begrijp hem nu beter en kan inzien dat hij het wel uit zorg heeft gedaan.
Ik heb heel veel aan de therapie en de deelname aan de mannengroep gehad. Vaak een luisterend oor, maar ook vaak de oprechte belangstelling en de spiegels die ik voorgehouden kreeg door de groep. Hun betrokkenheid voelde heel fijn, maar ook dat je anderen kunt aanhoren en hen kunt laten voelen wat jij voelt, geeft een grote meerwaarde. Ik heb altijd het gevoel gehad dat Annelies achter mij stond en altijd met mij meekeek. Ook als ik geen therapie had was ze er voor mij. Ik ben trots op mijzelf dat ik deze strijd ben aangegaan en heb veel bereikt. Meer dan ik ooit had durven dromen.
Alex
